Senyum Nan Hilang
Oleh : Windri Liraturahma, Mahasiswa Universitas Andalas
Sabuik sajo Rania, Rania anak padusi partamo diantaro duo saudara laki-laki, Rania jo keluarganyo hiduik di perantauan sajak Rania ketek, karano ayah Rania bakarajo di sabuah rumah makan, ibunyo sabagai ibu rumah tanggo nan salalu mandampingi anak- anaknyo, Rania hiduik dalam keluarga nan sangaik sederhano tapi Rania maraso sanang indak pernah maraso kekurangan karano ayah Rania salalu mausahoan sagalo kainginan Rania jo kaduo adiaknyo, siang jo malam ayah Rania bakarajo supayo Rania Jo adiak Rania tetap basikolah. Walaupun hiduik sederhano Rania jo keluarganyo maraso sanang indak pernah kekurangan, Rania bangga kapado ayah ibu nyo nan salalu mambuek anak- anaknyo samangaik.
Rania duduak di kelas 3 SMP sabanta lai Rania masuak SMA Rania barencano mamiliah malanjuikan SMA di kampuang dakek neneknyo. Ayah Rania malarang karano ayahnyo manyuruah malanjuikan SMA di dakek ayahnyo bakarajo, supayo tetap bakumpua taruih kecek ayah Rania, baitu pulo kecek ibu Rania. Tetapi Rania basikareh untuak malanjuikan SMA di kampuang karano Rania bapikia kalau inyo jauah jo ayah ibu, Rania bisa hiduik mandiri, inyo nio mambahagiaan ayah jo ibunyo dak nio mambuek ayah ibunyo hiduik susah.
Ado maso katiko Rania sakik ayahnyo langsuang paduli ka Rania karano ayah salalu mamperhatian Rania karano inyo anak padusi surang, ibu Rania maurus adiak- adiak karano adiak Rania masih ketek, pagi tu Rania pai sikolah tapi Rania indak samangaik inyo maraso latiah. Tibo di sekolah Rania nampak sadiah kawan-kawan nampak sanang bahagia jo bagembira tapi Rania maraso indak lamak badan, Rania taduduak surang di muko kelas sambia mancaliak kawan- kawan nan lain. Indak babarapo lamo, tibo- tibo ayah Rania manuruik Rania jo mambaok pulang. Rania takajuik baa ayahnyo tau kalau Rania sakik, Rania pulang basamo ayahnyo, ayahnyo langsuang mambaok Rania ka puskesmas dakek rumah untuak dipareso. Padahal ayah Rania Sadang bakarajo tapi baliau tetap mautamoan Rania, baliau dak nio Rania baa-baa, Rania sayang ka ayah jo ibunyo, inyo selalu bausaho untuak mambahagiaan ayah jo ibunyo.
Salapeh dipareso ruponyo Rania kanai sakik kuniang, Rania harus di rujuk ka rumah sakik. Ayahnyo langsuang maurus surek-surek jo barang-barang yang ka dibaok ka rumah sakik. Tibo di rumah sakik Rania hanyo di kawanan dek ayah karano ibunyo maurus adiak- adiaknyo di rumah karano adiak-adiaknyo masih ketek, ayahnyo indak mambuliahan ibunyo ka rumah sakik, ibunyo hanyo buliah di rumah manungguan Rania pulang. Mode tu ayah Rania paduli jo keluarganyo indak buliah anak-anak jo istrinyo latiah. Karano ayah Rania dulu sangkek ketek indak pernah marasoan sanang karano sangkek ketek ayahnyo indak basikolah, ayahnyo hanyo mangaleh di terminal. Ayah Rania dak nio anak-anaknyo susah sarupo baliau dulu. Ayah Rania nio anak-anaknyo hiduik labiah layak samo jo anak-anak urang yang lainnyo. Mangko dari itu Rania nio berhasil inyo nio maangkek derajat ayah jo ibunyo supayo ayah jo ibunyo indak di remehan dek urang banyak.
Di rumah sakik Rania hanyo baduo jo ayah, 24 jam ayah mangawan Rania talalok di kasua rumah sakik, Rania maraso ibo mancaliak ayahnyo baitu gadang kasiah sayang ayahnyo kapado dirinyo, Rania baharok kasiah sayang ayah indak pernah barubah dari kini sampai bisuak-bisuak sampai Rania berhasil. Ayah Rania nampak latiah tapi ayahnyo indak pernah manampakan latiah nyo kapado Rania jo keluarganyo, ayahnyo hanyo mancalikan senyum bahagia apopun keadaannyo, ayah Rania dak nio Rania sadiah dek ayah nampak latiah mangko ayah salalu mancalikan senyuman kapado Rania. Salamo saminggu Rania sakik hanyo ayah yang mangawanan Rania di rumah sakik, ayah maambiak libur karajo untuak mangawan Rania di rumah sakik, Rania maraso basalah gara-gara inyo sakik, ayahnyo indak bisa karajo ayahnyo harus manungguan inyo di rumah sakik, padahal ayahnyo yang bakarajo surang sadangkan ibunyo indak bakarajo, bayia rumah sakik indak lo murah tapi ayah mausahoan mancari pitih untuk mambayia rumah sakik Rania, Rania hiduik di dalam keluarga yang serba pas-pasan. Tapi Rania indak pernah malu talahia dari keluarga yang sederhano, dibaliak keluarga sederhano ado ayah yang bakarajo kateh untuak membuek anak-anak jo istrinyo sanang.
Sapulangnyo Rania dari rumah sakik, lah tibo Rania di rumah Rania disambuik ibu jo adiak-adiak, Rania rindu jo rumah rindu ibu jo adiak-adiaknyo. Rania ndak nio manyusahan ayah jo ibunyo lai, Rania harus manjago badan supaya indak sakik-sakik lai kecek Rania. Salapeh masalah tu ayah selalu maingekan Rania makan jo minum taruih, ayah selalu maingekan minum satiok pagi sabalum Rania pai sikolah, Rania selalu bado’a untuak keluarga ko supayo samo-samo taruih dalam keadaan susah jo sanang, dimudahan rezeki untuk keluarga ko. Rania takuik kok indak ado ayah jo ibu Rania indak tau ka manga lai,mangko dari itu Rania salalu jago keluarga ko dari masalah apopun.
Salapeh Rania lulus dari SMP rencano Rania lah bulek Rania nio malanjuikan SMA di kampuang, walaupun barek hati Rania maninggaan ayah , ibu Jo adiak- adiaknyo. Pendaftaran SMA di kampuang lah di bukak , Rania lulus SMP pas dakek Jo hari Rayo Idul Fitri Rania manyusun baju- bajunyo, berkas- berkas untuak mendaftar di SMA lah Rania siapan,barek hati Rania maninggaan rumah tampek tingga dari ketek alun lai Rania baraka sampai Rania tamat SMP tapi Iko untuak dirinyo surang , Rania alah mamiliah jalan Iko surang jadi Inyo harus melakuan itu segalonyo untuak ayah Jo ibunyo bangga.
Rania Jo keluarganyo pulang ka kampuang hanyo sakali satahun, wakatu hari Rayo Idul fitri se nyo.Tapi di wakatu hari Rayo ayah Rania jarang pulang karano ayahnyo sibuk bakarajo mancari pitih untuk Rania Jo adiak- adiaknyo sikolah, nan pulang hanyo Rania, ibunyo Jo keduo adiaknyo.Katiko Rania pulang kampuang Inyo baibo hati karano inyo dak bisa bakumpua pas hari Rayo Jo ayahnyo, tapi ka baa lai ayahnyo harus tetap bakarajo untuak Inyo Jo adiak- adiaknyo.Rayo tahun kini ayah indak lo bisa pulang karano ayah indak dapek libur.
Jadi hari ko hari terakhirnyo dirumah karano bisuak inyo alah tingga samo neneknyo di kampuang,bisuak nyo barangkek ka kampuang untuak manyambuik hari Rayo di kampuang,Ibu Rania batanyo ka Rania "lai yakin Rania untuak sikolah di tampek nenek?"kecek ibunyo, Rania manjawek " lai bu Rania lah yakin Jo keputusan Rania", "elok-elok di kampuang jan manyusahan nenek" kecek ibu Rania. Rania, ibu, jo kaduo adiaknyo barangkek ka kampuang pas puaso terakhir, pagi barangkek dari rumah ka kampuang beko tibonyo sore kalau Indak sanjo, jarak rumah Rania jo rumah nenek 12 jam manggunoan oto bus.
Satibonyo Rania, ibu, jo kaduo adiaknyo di kampuang, Rania langsuang basalam ka nenek Jo kakeknyo, ruponyo dirumah nenek alah abih tibo dirumah yang dari perantauan.Hari tu hari terakhir puaso jadi Rania Jo keluarga besar salalu babuko basamo-samo, sanang rasonyo hati Rania bakumpua Jo keluarga , tapi Rania takana jo ayahnyo yang indak bisa ikuik bagabuang basamo inyo, tapi ndak baa mungkin tahun depan ayah nyo bisa ikuik babuko jo manyambuik hari rayo basamo-samo.
Hari rayo lah tibo, Rania pai sholat idul Fitri basamo keluarganyo, Rania jo keluarga barami- rami bajalan pai ka masajik untuak sholat idul Fitri, di kampuang nenek baru taraso rayo, babeda jo di perantauan indak ado taraso rayo pas hari rayo kecek Rania. Alah babarapo hari alah wakatunyo urang di perantauan pulang ka rantau, dirumah nenek Rania hanyo tingga surang karano kakek Rania pai merantau ka Malaysia jadi, kakek, adiak-adiak nenek, anak- anak nenek, hiduik di perantauan. Rumah nenek Rania baliak manjadi sepi karano urang abih pulang, ibu Rania jo kaduo adiak Rania pulang juo ka perantauan karano ayah Rania tingga surang. Rania maraso ibo karano baru iko nyo bapisah jo ayah ibu, jo kaduo adiaknyo, Rania indak bisa manahan tangihnyo, ibu Rania mangecek manga Rania manangih tapi nio sekolah di kampuang juo bisuak kalau libur sekolah kan bisa pai pulang ka rumah ibu.
Salapeh babarapo hari Rania pai mendaftar di SMA yang barado di kampuang, inyo pai di antaan dek abang sepupunyo karano Abang sepupunya sekolah disitu juo, satibonyo di situ Rania surang indak ado punyo kawan tapi Rania indak ado maraso takuik inyo yakin bisa surang, indak barapo lamo ado urang manyapo Rania ruponyo urang di kampuang tu yang ka mandaftar di SMA tu juo, Rania bakenalan jo anak tu, sajak hari itu inyo pai ka sikolah basamo untuak perkenalan lingkungan sekolah (PLS) dulu acok di sabuik mos. Anak tu banamo Kessy inyo urang nyo lamak di baok bacarito Rania sanang bakawan jo inyo, kama-kama inyo salalu pai baduo. Di wakatu itu awal dari masuak SMA sikolah ado mangadoan paskibra tingkat kecamatan untuk 17 Agustus Rania jo Kessy ikuik seleksi paskibra ruponyo inyo baduo tapiliah, sabalum tu Rania di SMP lah ikuik paskibra antar desa kini di SMA nyo tapiliah paskibra antar kecamatan Rania sanang tu langsuang maagiah tau ibunyo. Pulang dari sekolah Rania menelfon ibunyo kalau inyo tapiliah paskibra antar kecamatan, hal itu tadanga dek ayah Rania, ayah Rania langsuang mangecek dak usah lah ikuik Rania karano Rania indak bisa latiah- latiah do fisik Rania lamah kecek ayahnyo, tapi Rania bisa mayakinan ibu jo ayahnyo untuak ikuik paskibra.
Rania jago pagi untuak pai latihan paskibra karano palatih nyo polisi jadi indak buliah talambek jam 7 pagi alah tibo di tanah lapang SMA, satiok latihan harus baok nasi, jadi nenek Rania satiok pagi alah mamasakan untuak Rania karano pagi sabalum Rania pai latihan harus alah makan. Latihan paskibra di hari partamo pemilihan pasukan, Rania tapiliah masuak ka pasukan 45 sadangkan Kessy masuak ka pasukan 17 sabananyo Rania nio masuak ka pasukan 8 tapi indak tapiliah. Satiok hari Rania jo kawan-kawannyo latihan karano 17 Agustus sabulan lai mangko dari itu harus latihan satiok hari. Salamo latihan rasonyo sero karano kawan-kawan kompak jo solid, ado wakatu itu Rania sadang duduak-duduak istirahat sholat makan salapeh latihan, jadi kawan Rania ado yang ele inyo maikekan tali ka kaki kawannyo jadi Rania jo kawan- kawan nan lain tagalak basamo-samo.
Ruponyo tadanga dek palatih, Rania jo kawan- kawan yang duduak dakek situ kanai berang inyo jo kawan-kawan nyo disuruah pulang karano kami mealakuan kesalahan, Rania jo kawan-kawannyo maambiak honda tu duduak di kantin dakek SMA anak- anak tu indak pulang hanyo manunggu sampai sore siap urang latihan di kantin. Wakatu kami duduak-duduak manunggu kawan-kawan yang lain siap latihan palatih paskibra Rania nan seorang tentara pulang, nampak Rania jo kawan-kawannyo di kantin, kakak pelatih tu manyuruah Rania jo kawan-kawan nyo ka ateh balik ka tanah lapang untuak mamintak maaf, sabananyo Rania jo kawan-kawannyo takuik karano malakuan kesalahan tapi Rania jo kawan- kawannyo baliak kaateh untuak mamintak maaf, Rania jo kawan- kawannyo kanai hukum untuak jalan jongkok sakaliliang tanah lapang.
Bisuak pagi nyo Rania latihan paskibra bantuak biaso baliaknyo sore. Dek keseriusan Rania dalam latihan H-7 Rania di pindahan ka pasukan 17 Rania sangaik sanang jo bangga ka dirinyo, sadangkan Kessy di pindahan ka pasukan 8, yang di awal pasukan 17, pasukan 8, pasukan 45 alun tau lai ka tetap disitu bisa jadi di pindahan. Jadi Rania di awal pasukan 45 Alhamdulillah di akhia di pindahan ka pasukan 17. Alah sabulan labiah latihan tibolah di wakatu yang di tunggu- tunggu, hari kemerdekaan Indonesia, Rania dan kawan- kawannyo mengibarkan bendera merah putih aman jo lancar sampai di puncak indak ado halangan, pasukan paskibra tahun kini paling ancak kecek pak camat , palatih paskibra diagiah penghargaan dek Rania jo kawan-kawannyo maagiah yang terbaik, pallatih Rania sadiah karano baru kini dapek penghargaan salamo nyo malatih paskibra disiko.
Untuak sebagai hadiah nyo palatih Rania mambaok Rania jo kawan-kawannyo pai jalan- jalan ka pantai, Rania jo kawan- kawan barangkek malam karano perjalan nan jauah malam tu Rania pai mamakai baju pas latihan paskibra yang di agiah pak camat, selain mamakai baju samo Rania jo kawan- kawan mamakai tarompa swallow dak ado yang buliah mambaok sepatu atau memakai sepatu kecek palatih, laki-laki mamakai tarompa swallow warna biru sedangkan nan padusi mamakai terompa swallow warna kuniang, mode tu palatih paskibra adil dalam sagalo hal supayo indak babeda. Walaupun banyak dari keluarga nan indak mampu tapi disitu samo nyo buek dek palatih paskibra supayo indak ado nan maraso iri karano nyo indak punyo. Rania jo kawan-kawannyo gratis pai jalan- jalan ka pantai indak ado mambayia samo sekali, tibo di pantai Rania naik banana boat jo wahana aia lainnyo. Rania tagalak inyo maraso sanang karano bisa ikuik paskibra baliak. Dari pagi sampai sore Rania bamain dipantai, dek hari alah sore Rania jo kawan- kawan basiap untuak pulang. Sabalum pulang Rania jo kawan- kawannyo bafoto sambia mambali ole-ole untuak di baok pulang.
Salapeh acara 17 Agustus Rania masuak ka kelas belajar bantuak biaso inyo mambuek pelajaran yang alah tatingga salamo latihan paskibra. Di kelas 1 SMA Rania masuak peringkat 10 besar taruih lai indak pernah kalua dari 10 besar, Rania rajin mambuek tugas inyo rajin lo pai sikolah. Tibo libur sekolah Rania pulang karumah ayah Jo ibunyo, walaupun sabanta lai mengobati rindu Rania jo ayah ibunyo. Dak bara lamo Rania di rumah ayah jo ibunyo Rania lah tibo lo dirumah neneknyo baliak.
Rania naiak ka kelas 2 SMA, tugas Rania batambah banyak, di suatu malam Rania sadang mambuek tugas sikolah nyo, indak ado masalah apopun yang tau dek Rania tibo-tibo ayah Rania pulang ka kampuang basamo ibu jo kaduo adiaknyo pado malam hari tu indak ado maagiah tau Rania jo neneknyo kalau urang tu ka pulang, Rania takajuik batanyo-tanyo kapado ibunyo, “Baa kok pulang bu?” tanyo Rania ka ibunyo, “Dak baa do Rania, ibu Rindu se ka Ranianyo”, kecek ibu Rania. Rania taruih batanyo-tanyo tapi ayah jo ibu Rania manjawek jo jawaban nan samo. Dan akhianyo Rania tau kalau ayahnyo maantaan ibu pulang ka rumah nenek baliak, karena ayah jo ibu alah bapisah, sakatiko Rania manangih taisak mandanga sagalonyo, malam nan indah baubah menjadi malam nan kalam nan manakuikan untuak Rania, senyum nan ado salamo ko alah ilang sakatiko.